Bên cạnh những gia vị thông dụng như đường, muối, và bột ngọt, dầu ăn đóng vai trò không thể thiếu trong căn bếp của mọi gia đình. Hãy cùng chúng tôi khám phá những thông tin hữu ích về dầu ăn, một nguyên liệu quen thuộc nhưng không phải ai cũng hiểu rõ.

Dầu ăn là gì?

Dầu ăn là một loại chất béo được sử dụng trong quá trình chế biến thực phẩm, đặc biệt là các món chiên và xào. Ngoài ra, một số loại dầu ăn còn được dùng để ướp thực phẩm, giúp món ăn trở nên bóng bẩy và mềm mại hơn. Quan trọng hơn, dầu ăn còn có vai trò trong việc duy trì mức cholesterol ổn định trong cơ thể, hỗ trợ hệ tiêu hóa và góp phần làm đẹp.

Các công dụng của dầu ăn

• Thúc đẩy sự phát triển tế bào: Các loại dầu như dầu nghệ tây, dầu hạt bông, dầu hướng dương, dầu hạnh nhân và dầu mầm lúa mì chứa nhiều vitamin E, một dưỡng chất thiết yếu giúp bảo vệ và phát triển tế bào. Vitamin này mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể, từ việc tăng cường hệ miễn dịch đến kích thích hệ tiêu hóa. Vitamin E từ dầu thực vật còn có tác dụng bảo vệ các mô cơ thể như da, mắt, vú, tinh hoàn và gan.
• Phòng ngừa các bệnh tim mạch: Chất béo không bão hòa đơn và chất béo không bão hòa đa là những loại chất béo phổ biến trong dầu thực vật. Chất béo không bão hòa đa giúp giảm cholesterol xấu, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch. Thêm vào đó, vitamin E có trong dầu ăn còn giúp ngăn ngừa bệnh tim và loại bỏ các cục máu đông, một trong những nguyên nhân gây ra bệnh tim.
• Cung cấp năng lượng cho cơ thể: Trung bình, mỗi gram dầu ăn cung cấp khoảng 9 Kcal.
• Bổ sung axit béo thiết yếu: Bổ sung dầu ăn là một cách để cung cấp các axit béo thiết yếu cho cơ thể, giúp da mịn màng, giảm nguy cơ viêm nhiễm, hỗ trợ tăng trưởng và mang lại những lợi ích nhất định cho các cơ quan sinh sản.
• Tăng cường hấp thụ vitamin tan trong dầu: Các vitamin A, D, E có nhiều trong rau củ là các vitamin tan trong dầu. Do đó, khi kết hợp chúng với các món ăn sử dụng dầu ăn, hiệu quả hấp thụ sẽ được tăng cường.
• Giảm lượng muối hấp thụ: Dầu ăn giúp làm nổi bật hương vị của nguyên liệu khi nấu nướng, cho phép chúng ta sử dụng ít muối và gia vị hơn mà món ăn vẫn thơm ngon, đậm đà. Nhờ vậy, lượng muối và gia vị hấp thụ vào cơ thể có thể được giảm bớt.

 

Các thành phần dinh dưỡng trong dầu ăn

Thành phần dinh dưỡng chủ yếu trong dầu ăn là chất béo, chiếm hơn 90% tổng giá trị dinh dưỡng. Chất béo được chia thành ba loại: chất béo bão hòa, chất béo không bão hòa đơn và chất béo không bão hòa đa. Tùy thuộc vào nguyên liệu và quy trình sản xuất, mỗi loại dầu ăn sẽ có hàm lượng các loại chất béo khác nhau, mang lại những lợi ích sức khỏe riêng biệt.

Ngoài chất béo, một số loại dầu ăn còn chứa omega-3, omega-6, omega-9, cùng các vitamin A và E, rất tốt cho mắt và tim mạch.

Trong 100g dầu ăn, các thành phần dinh dưỡng có thể bao gồm: lipid, cholesterol, natri, kali, cacbohydrat, protein, các loại vitamin và khoáng chất.

Phân loại dầu ăn

Theo đặc tính:

• Dầu thực vật: Thường là hỗn hợp của nhiều loại dầu khác nhau như dầu cọ, dầu đậu nành, dầu hướng dương,... Chứa nhiều vitamin A, D, E và K, tốt cho phụ nữ mang thai và thích hợp cho các món chiên, xào hàng ngày. Giá dao động từ 13.000 đồng đến 260.000 đồng.
• Dầu đậu nành: Được chiết xuất trực tiếp từ đậu nành, giàu vitamin E và axit béo omega-3. Thích hợp cho các món chiên, xào, rán, trộn salad, nấu súp,... Giá dao động từ 64.000 đồng đến 300.000 đồng.
• Dầu olive: Chiết xuất từ trái olive tươi, giàu vitamin A, C, D, E, K và chất chống oxy hóa. Có nhiều công dụng như hỗ trợ giảm cân, làm đẹp da, bảo vệ xương, ngăn ngừa ung thư,... Thích hợp cho các món nấu ở nhiệt độ thấp như làm nước sốt, ướp thịt cá, trộn salad, chiên áp chảo. Dầu olive cũng có thể dùng để nêm nếm các món đã chín như súp, cháo, món ăn dặm cho trẻ. Giá khoảng 60.000 đồng đến 250.000 đồng.
• Dầu dừa: Chiết xuất từ cơm dừa khô tự nhiên, mang lại nhiều lợi ích và được nhiều phụ nữ sử dụng trong làm đẹp. Dầu dừa cũng được bổ sung vào bữa ăn dặm của trẻ, cung cấp nguồn chất béo tự nhiên. Tương tự dầu olive, dầu dừa thích hợp để chiên rán, trộn salad và thêm vào các món đã chín. Giá từ 55.000 đồng đến 100.000 đồng.
• Dầu hướng dương: Chiết xuất từ hạt hướng dương, có hàm lượng vitamin E và B cao nhất trong các loại dầu. Thích hợp chế biến các món ăn ở nhiệt độ thấp, trộn salad, nấu canh, ướp thịt cá hoặc chiên xào nhanh để giữ nguyên dưỡng chất. Giá khoảng 50.000 đồng đến 150.000 đồng.
• Dầu mè (dầu vừng): Chiết xuất từ hạt mè tự nhiên, có mùi hơi nồng. Rất có lợi cho bữa ăn hàng ngày, thích hợp cho các món chiên, rán, xào hoặc dùng để trộn salad và thêm vào các món đã chín, giúp tăng thêm hương vị thơm ngon tự nhiên. Giá khoảng 28.000 đồng đến 100.000 đồng.
• Dầu gạo: Chiết xuất từ lớp cám bao quanh hạt gạo (trấu). Được xem là "dược liệu" trong làm đẹp. Thích hợp cho các món chiên, xào, trộn salad, làm bánh. Giá khoảng 47.000 đồng đến 300.000 đồng.
• Dầu cá: Chiết xuất từ mỡ cá tự nhiên (cá basa, cá thu, cá hồi,...), giàu chất béo và omega-3. Mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, thích hợp cho các món chiên, rán, xào hàng ngày. Giá dao động khoảng 35.000 đồng đến 100.000 đồng.

Theo dung tích

Các thương hiệu cung cấp nhiều lựa chọn về dung tích dầu ăn, phù hợp với nhu cầu sử dụng khác nhau.

• Dầu ăn chai nhỏ (dưới 1 lít): Giúp người dùng sử dụng đúng hạn, hấp thụ các hoạt chất tốt trong dầu ăn, đặc biệt là các loại dầu có hạn sử dụng ngắn như dầu olive, dầu mè. Giá từ 14.000 đồng đến 300.000 đồng.
• Dầu ăn chai vừa (từ 1 lít): Dung tích phổ biến, phù hợp với nhu cầu của nhiều gia đình. Dầu ăn chai vừa từ 750ml - 1.5 lít có giá từ 35.000 đồng đến 290.000 đồng.
• Dầu ăn chai lớn (từ 2 lít): Thích hợp cho gia đình đông người, giúp tiết kiệm chi phí. Giá từ 80.000 đồng đến 260.000 đồng.
• Dầu ăn can (từ 5 lít): Phù hợp cho các quán ăn, nhà hàng, giúp tiết kiệm chi phí. Dầu ăn can 5 lít có giá từ 180.000 đồng đến 300.000 đồng.

Những lưu ý sử dụng và cách bảo quản dầu ăn

Khi sử dụng dầu ăn, cần lưu ý: không nên chiên ở lửa quá lớn, trong thời gian quá lâu (trên 10 phút) để tránh dầu bị cháy, sinh ra các chất độc hại cho sức khỏe; lựa chọn dầu ăn phù hợp với mục đích sử dụng, không dùng dầu thực vật cho các món trộn salad hoặc nêm trực tiếp vào món chín; không nên tái sử dụng dầu ăn và không trộn lẫn dầu ăn mới với dầu ăn đã qua sử dụng...

Ngoài ra, dầu ăn cần được bảo quản trong chai, lọ có nắp đậy kín, đặt ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời và nhiệt độ cao.

Những câu hỏi thường gặp khi sử dụng dầu ăn

1. Dầu ăn bao nhiêu calo?

Hàm lượng calo khác nhau tùy theo loại dầu ăn. Nhìn chung, một thìa dầu ăn (5ml) chứa khoảng 40 calo.

2. Dầu ăn làm từ gì?

Dầu ăn được chiết xuất từ các loại thực vật như trái olive, gạo, đậu phộng, hạt hướng dương, hạt lanh, hạt mè,... hoặc có nguồn gốc từ động vật, chủ yếu là mỡ cá (cá basa, cá hồi, cá thu,...).

3. Dầu ăn sôi bao nhiêu độ?

Nhiệt độ sôi của dầu ăn dao động từ 177 đến 265 độ C, tùy thuộc vào nguồn gốc và quy trình chế biến.

4. Dầu ăn gì tốt cho sức khỏe?

Dầu olive, dầu đậu nành, dầu dừa, dầu hạt lanh, dầu đậu phộng, dầu mè, dầu hạt nho, dầu hạt cải, dầu gạo là những loại dầu ăn chiết xuất tự nhiên, rất tốt cho sức khỏe.

5. Tác hại của sử dụng dầu ăn không đúng cách

Dầu ăn cung cấp chất béo tốt và vitamin thiết yếu, nhưng sử dụng không đúng cách có thể gây thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, và thậm chí các bệnh ung thư gan, thực tràng.

6. Tại sao không nên ăn dầu ăn chiên lại nhiều lần?

Khi chiên lần đầu, các thành phần dinh dưỡng trong dầu ăn sẽ thấm vào thực phẩm và các chất trong dầu ăn bắt đầu biến đổi. Nếu tiếp tục dùng dầu này chiên lại, nhiệt độ cao sẽ làm các chất này tiếp tục biến đổi, tạo ra nhiều chất độc hại hơn và làm mất đi thành phần dinh dưỡng. Vì vậy, chỉ nên dùng dầu ăn chiên một lần.

7. Khi nào cho bé ăn dầu ăn?

Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể dùng dầu ăn trong bữa ăn dặm. Ở mỗi độ tuổi, trẻ có những loại dầu ăn phù hợp với nhu cầu phát triển.

8. Tại sao dầu ăn không tan trong nước?

Dầu ăn có sức căng bề mặt nhỏ hơn nước, vì thế khi cho dầu ăn vào nước, nước sẽ co lại hết mức, kéo dầu ăn dãn ra thành một màng mỏng nổi lên bề mặt. Ngoài ra, tỷ trọng của dầu ăn cũng nhỏ hơn nước nên không thể hoà tan vào nước được.

Dầu ăn là một nhu cầu thiết yếu, có tác động trực tiếp đến sức khỏe. Để chọn mua được sản phẩm tốt, chất lượng cao với giá cả phải chăng, bạn có thể tìm mua tại Fitness.vn